Həqiqətən həmd sənalar Allaha məxsusdur. Biz də Ona həmd səna edir, Ona sığınır və Ondan bağışlanma diləyirik. Nəfsimizin şərindən və pis əməllərimizdən Allaha sığınırıq. Allahın doğru yola yönəltdiyi kimsəni heç kəs bu yoldan azdıra bilməz, haqq yoldan azdırdığı kimsəni isə heç kəs doğru yola yönəldə bilməz. Mən şəhadət verirəm ki, Allahdan başqa ibadətə layiq haqq məbud yoxdur və Məhəmməd Onun qulu və elçisidir.

Allah təalənin Qurani Kərimdə buyurduğu: "Oğru kişi ilə oğru qadının gördükləri işin əvəzi kimi Allahdan cəza olaraq (sağ) əllərini kəsin." (əl-Maidə: 38) ayəsi, buna ən gözəl misaldır. Ayədə oğru sözü əl sözü kimi mütləq (yəni, mahiyyəti açıqlanmamış) deyilmişdir. Lakin Peyğəmbər (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) oğru sözünü açıqlamış və demişdir: "Yalnız dinarın dörtdə birini və ya ondan artığını oğurlayanın əli kəsilir" (Buxari və Müslim).

Əfsuslar olsun ki, bəzi təfsirçilər və müasir yazıçılar Quranın zahirinə əsaslanaraq bütün yırtıcı heyvanların, həmçinin qızılı və ipəyi geyməyin də halal olmasını iddia edirlər. Hətta günümüzdə "Quranilər" deyilən azğın bir dəstə də mövcuddur. Onlar səhih sünnəyə üz tutmayaraq Quranı öz istəkləri və ağıllarına görə təfsir edirlər. Bu kəslər peyğəmbərin (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) sünnəsini öz istəklərinə tabe edərlər. Onlar özlərinə sərf edən hədislərə əsaslanar, sərf etməyənləri isə tərk edərlər. Peyğəmbər (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) səhih hədislərin birində belə insanlara işarə edərək buyurmuşdur: "Oturacağına dirsəklənmiş hər hansı birinizə mənim əmr etdiyim və ya qadağa qoyduğum bir iş barəsində söylənilərsə, onu: Belə bir şey bilmirəm! Biz yalnız Allahın kitabında gördüklərimizə tabe oluruq" - deyən görməyim" (Tirmizi).

Ötən söhbətdən görünür ki, insan ərəb dilini nə qədər dərindən bilsə belə yenə də Quranı hədislərsiz başa düşə bilməyəcək. Çünki, ərəb dilini bilən adam Peyğəmbərin (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) səhabələrindən daha gözəl ərəb dilinə yiyələnə bilməz. Belə ki, onlar Quranın öz dillərində nazil olmasına və dillərinin başqa dillə qarışmamasına baxmayaraq irəlidə qeyd etdiyimiz ayələri səhv başa düşmüşdülər. Təbii ki, buna səbəb onların ancaq dilə əsaslanmaları olmuşdur.
Ona görə də kim sünnəni daha gözəl bilərsə o, Quranı daha gözəl başa düşər və ondan hökmlər çıxara bilər. Kim də sünnəni bilməzsə bunu edə bilməz. Ümumiyyətlə sünnəyə əhəmiyyət verməyən adam isə heç vaxt buna nail ola bilməz. Ona görə elm adamları yekdilliklə belə bir qayda qoymuşlar: Quran, Quran və sünnə ilə təfsir edilir, sonra səhabələrin sözləri ilə... və i.a.

Əziz Qardaşlarım!
Əvvəlki müsəlmanlar yekdilliklə Peyğəmbərin (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) sünnəsini islam şəriətinin bütün sahələrində Qurandan sonra ikinci və sonuncu elm mənbəyi olaraq tanımış və qəbul etmişlər. Onlar onu etiqadi, qeybi, əməli, siyasi və tərbiyəvi işlərdə örnək tutmuşlar. Rəy, ictihad və ya müqayisə ilə sünnəyə qarşı çıxmağı və ona müxalif olmağı isə haram hesab etmişlər. Imam Şafii (r.) "Risalə" kitabının sonunda demişdir: "Hədis olan yerdə müqayisə etmək olmaz". Buna bənzər bir sözü: "Hədis olan yerdə nəzəriyyə batildir", "Quran və sünnə olan yerdə ictihad edilməz" və sairəni indiki alimlər də qeyd edirlər. Bu qaydaların əsası Qurani Kərim və səhih sünnədir.

Əbu Hureyrə (r.a.) Peyğəmbərin (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) belə buyurduğunu deyir: "Mənim ümmətimin hamısı cənnətə daxil olacaq. Yalnız cənnəti istəməyənlər müstəsnadır." Səhabələr dedilər: kimlər istəməz? Peyğəmbər (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) dedi: "Kim mənə itaət edərsə cənnətə daxil olar. Cənnəti istəməyənlər isə mənə asilik edənlərdir" (Buxari: Etisam kitabı).

Allahın və Onun rəsulunun hökmü arasında heç bir fərq yoxdur. Mömin insan bu əmrin heç birinə qarşı çıxmamalıdır. Çünki Peyğəmbərin (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) buyurduqlarına itaətsizlik etmək, Allaha itaətsizlik etməkdir. Bu isə açıq aydın zəlalətdir.
Allah təalədən önə keçmək qadağan olduğu kimi, Peyğəmbərdən (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) də önə keçmək olmaz. Bu, Peyğəmbərin (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) sünnəsinə itaət etmək mənasını verir. Ibn Qeyyim (r.) "Elam əl-Muvaqqiin" kitabı (1\ 58)-də Peyğəmbərdən (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) önə keçməyi açıqlayaraq deyir: yəni, "Ondan əvvəl danışmayın, o əmr verməmiş əmr verməyin, o fətva verməmiş fətva verməyin, onun əmri olmadan bir işdən əl çəkməyin".

Əziz Qardaşlarım! Əvvəldə, Quran və sünnədən gətirdiyimiz sübutlar bütün dini işlərdə Peyğəmbərin (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) sünnəsinə itaət etməyin vacibliyini vurğulayır. Kim onun sünnəsini hakim seçməyə və ona itaət etməyə razı olmursa o, mömin deyildir. Mən, iki əhəmiyyətli nöqtəni sizin nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm, onlar:

Səhabə və tabiinlərdən sonra sünnəyə fikir verməyən bir tayfa meydana çıxdı. Bunun səbəbi isə bəzi fəlsəfə, fiqh və üsul alimlərinin özlərindən müəyyən qaydalar qoymaları idi. Bunun nəticəsində sünnənin bir çox hissəsində şübhələr yaratdılar. Onlar sünnənin bir hissəsini həmin qaydalara zidd olduğuna görə rədd etdilər. Onlar Quran ayəsində deyilən "Peyğəmbəri hakim tutmaq" mənasına əsaslanmaq əvəzinə, Peyğəmbərin (Ona Allahın salavatı və salamı olsun) sünnəsini öz qayda-qanunlarına tabe etdilər. Bundan sonra öz qaydalarına uyğun olanı götürür, digərlərini isə rədd edirdilər.

Sünnənin qəribləşməsinə dəlil olaraq islami jurnalların birində yazılmış məqaləni qeyd etmək olar. Orada belə bir sual verilir: "Quyamət günü heyvanlar diriləcəklərmi?" Cavab isə belə olmuşdur: "İmam əl-Alusi təfsirində demişdir: Bu haqda Quran və sünnədən heç bir dəlil yoxdur. Dirilənlər yalnız insanlar və cinlər olacaqlar".